Strategie
Jaar
2025
st. Michielsgestel
Type
Landschapsvisie
Opgave
Gebiedsvisie
Thema
Klimaatadaptatie
Natuurinclusiviteit
Cultuurhistorie
Ecologie
In samenwerking met
Blom Ecologie
In samenwerking met Blom ecologie hebben we meegedaan aan de prijsvraag om natuurontwikkeling te realiseren op Ruimel.
https://arkrewilding.nl/nieuws/2025/ontwerpwedstrijd-winnaars-ruimel-herleeft-nemen-prijs-ontvangst
“De jury, bestaande uit een flink aantal deskundigen, was van het plan onder de indruk. Niet alleen vanwege de ecologische en landschappelijke oplossingen in het plan maar ook door de manier waarop de cultuurhistorie in het plan is verweven.’’
Galerij
Strategie
Ons team kiest niet voor een klassiek ontwerp met een vast eindbeeld, maar voor een ontwikkelgerichte, adaptieve aanpak waarin Ruimel zich kan vormen tot een robuust en zelfredzaam leembos. We zien het gebied niet als een blanco canvas, maar als een landschap met een lange, gelaagde geschiedenis dat ruimte biedt aan natuurlijke processen, spontane vestiging en ecologische dynamiek. Door aan te sluiten op de unieke bodem- en watercondities kan het gebied zich geleidelijk ontwikkelen in samenhang met de Dommel, Haanwijk en het Bossche Broek.
De strategie rust op drie pijlers: sturen op condities in plaats van soorten, zodat natuurlijke processen richting rivier- en beekbegeleidend bos kunnen ontstaan; ruimte laten voor tijd en toeval via scenario’s en ecologische streefbeelden in plaats van een vast eindbeeld; en het landschap inzetten als leersysteem, waarbij monitoring, adaptief beheer, recreatie en kennisdeling het proces versterken en toepasbaar maken in het bredere beekdallandschap.
Ruimel als dynamisch knooppunt in het Dommeldal
Ruimel vormt een dynamisch knooppunt in het Dommeldal, een smalle, cruciale plek waar de Dommel weer ruimte krijgt om te meanderen, overstromen en een gevarieerd landschap te vormen. Door de natuurlijke dynamiek te herstellen ontstaat een robuust ecosysteem met ruimte voor natte broekbossen, drogere graslanden en andere bostypen die passen bij de cultuurhistorische gelaagdheid van het gebied. Zo ontstaat leefgebied voor soorten als slanke sleutelbloem, houtsnip, waterspitsmuis en kamsalamander, terwijl hydrologische ingrepen en kwelzones zorgen voor een klimaatadaptieve basis. Met respect voor verleden en toekomst groeit Ruimel uit tot een levend landschap waar natuur, water en historie samenkomen.
Inpassing landschappelijke ingredienten
In dit ontwerp staat het herstel van het oorspronkelijke Dommelbeekdal centraal. Door gericht in te grijpen in ondergrond en landschap wordt de dynamiek van water, natuur en recreatie opnieuw zichtbaar en beleefbaar. Aan de noordzijde ontstaat een Elzenbroekbos dat aansluit op de lagere gronden en het bestaande bosje aan de westkant, en tegelijk de boerderij op een natuurlijke manier in het landschap verankert.
Langs de Dommel blijft het landschap bewust open en weids, geïnspireerd op oude kaarten die scherpe meanders tonen. Verborgen meanders en laagtes worden opnieuw zichtbaar gemaakt op basis van luchtfoto’s uit 1950/1960, terwijl sloten deels worden gedempt of verdiept om natte moeraszones te creëren die de biodiversiteit versterken. De vrijgekomen grond wordt gebruikt om droge, hogere zones te vormen die passen binnen de beschermingszone van de Dommel en ruimte bieden voor toekomstige natuurlijke meandering, met een neutrale grondbalans.
Een verhoogd stalen roosterpad slingert door het broekbos naar een vogelkijkscherm, zodat bezoekers de natuurontwikkeling rustig kunnen ervaren zonder het gebied te verstoren. Het pad beperkt effecten op flora en fauna en voorkomt dat honden het kwetsbare deel van het landschap betreden.
